ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
365
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
ريشهء آن را كه همه مىدانند رطوبت را به خود مىكشد شكاف مىدهند ، تخم هندوانه را در آن مىگذارند و با اين تمهيد حاصلى شيرين بدست مىآورند . هرچند كه ايرانيها مقادير حيرتانگيزى هندوانه مىخورند و مثلا در يك نشست اغلب بين پنج تا هفت و نيم كيلو از آن را ميل مىكنند ، با وجود اين از خوردن هندوانه بلافاصله پس از صرف غذا خوددارى مىورزند ، زيرا اطمينان دارند كه اين كار بر خلاف موازين تغذيهء درست است ، و حتما عواقب ناگوار بيمارى را به دنبال خواهد داشت . هندوانه را اگر ناشتا يا با معدهاى كه پر نباشد بخورند خاصيت ملايم و لينتبخش و مدر دارد ؛ همانطور كه اطباى ما چشمههاى آب معدنى را براى اعادهء سلامت تجويز مىكنند آنها هم به آب هندوانه متوسل مىشوند . اما آنچه باعث مىشود هندوانه نزد شرقيها گرامى باشد خاصيت خنككننده و فرونشانندهء عطش آن است . بادام هرچند كه به صورتهاى وحشى هم وجود دارد ، باز به صورت كالائى صادراتى كه خوب سود مىكند به دقت كاشته و پرورش داده مىشود . بادامهاى تبريز با پوستهء نازك و شكنندهاش از انواع ديگر خوشطعمتر است ؛ اما بيشترين مقدار بادام از اصفهان و شيراز بدست مىآيد . زردآلو بوفور به عمل مىآيد و جنس مرغوب آن در ايران است . يك نوع آن را كه گوشت سفتى دارد در آفتاب مىخشكانند و به نام « قيسى » به روسيه صادر مىكنند . زردآلو و قيسى در ناحيهء دماوند كاشته مىشود كه در سالهاى خوب به تنهائى چهل هزار تومان طلا از فروش آن عايد مىگردد . چه درخت بادام و چه درخت زردآلو وقتى زير شكوفه است بسيار در مقابل سرما و يخبندان شبانه حساس است ، بنابراين در مناطق مرتفعتر كه شكوفه ديرتر باز مىشود محصولش بهتر از دشت است . خطرناكترين وقت براى اين دو محصول ، سيزده روز بعد از عيد نوروز است كه برابر است با بيست و يكم مارس تا چهارم آوريل . هلوى ايران از نظر طعم ، بر همهء انواع هلوئى كه در هر كشور ديگرى مىرويد برترى دارد ؛ هنوز هم « پرسيكا « 21 » » باعث سربلندى موطن خويش است . در اطراف اصفهان و شيراز نوعى از هلوى زودرس به نام شليل به مقدار بسيار زياد كاشته مىشود كه بسيار خوشبو است اما فقط به اندازهء يك گردو مىشود . در تبريز نوع ديررسى از هلو هست كه در پائيز به بازار مىآيد و تا وسط زمستان هم قابل نگاهدارى است . « به » اصفهان به علت لطافت گوشت و عطرآگينى و همچنين بزرگى - هريك از آنها به وزن 750 گرم مىشود - در سراسر مشرق زمين به عنوان ممتازترين « به » شناخته شده است . از بن درخت « به » براى پيوند سيب و گلابى هم استفاده مىشود و از اين طريق بخصوص ، ميوههاى خوب بدست مىآيد . پستهكارى منحصرا كار اهالى قزوين و دامغان است و جنس آن هم غير قابل رقابت است . جاى تأسف است كه كشت اين محصول را توسعهء بيشترى نمىدهند . چون درختان ديگر از خانوادهء پسته در بسيارى از مناطق كشور وجود دارد پس مىتوان فكر كرد كه
--> ( 21 ) . نام لاتينى هلو است كه از كلمهء « پرس » مشتق شده است و به معناى « ايرانى » است . - م .